Oceny: (1 raz)
PLG_VOTE_USER_RATING
Bez komentarzy

Skalite. Kto chce znaleźć tę niewielką miejscowość na mapie Europy, wystarczy, iż poszuka punktu wspólnego trzech państw: Polski, Słowacji i Czech - Trójstyku. Niedaleko od Trójstyku leży wieś Skalite. Około kilometra od miejsca, stanowiącego wspólny punkt granic - jest przejście graniczne Zwardoń - Skalite. Około siedem kilometrów od miejsca styku trzech granic znajduje się szczyt Trojak.  Trójstyk nie jest jednak jedynym miejscem, gdzie zbiegają się te trzy granice. Na linii łączącej Koniaków, Zwardoń i Skalite, leży historyczny punkt zwany Trojakiem, który oddzielał historyczne krainy dzisiejszego Śląska Cieszyńskiego, Polski i Słowacji.  Czym jest Trojak i skąd o nim wiemy?

Udajemy się z wizytą do naszych południowych sąsiadów, gdzie gościmy w Urzędzie Miejskim w Skalite i spotykamy się ze starostą Skalitego Andreą Simurdovą i historykiem Pavlo Lasem. Rozmawiamy o dziejach Trojaka i historycznym odkryciu.

 

 

Ewa Jeremicz: Jak zaczęło się Pana zainteresowanie Trojakiem?

Pavlo Las: O Trojaku słyszałem od swojego ojca. Mój dziadek dobrze znał historię regionu, znał geografię gór i wiedział, w jaki sposób przebiegały kiedyś granice między regionami i państwami. Granice te niejednokrotnie były wyznaczane nie tylko pod kątem politycznym, ale często granica prowadziła wzdłuż szczytów górskich. Problem pojawiał się wtedy, gdy jakiś szczyt, według którego miała przebiegać granica, miał jakieś ważne strategiczne znaczenie. Granice oznaczane były za pomocą kamieni granicznych. Zaintrygowała mnie powtarzająca się nazwa "Trojak", ponieważ pojawiała się w na wielu starych mapach i dotyczyła jednego miejsca.

Czy udało się Panu dotrzeć do starych map?

- Tak, najstarsze mapy, do jakich dotarłem, pochodzą z XVII wieku. Na ich podstawie ustaliłem, iż Skalite w rzeczywistości jest starsze, niż pierwotnie zakładano. Pierwsza wzmiankę znalazłem już w 1601 roku. Dotarłem do map z wieku XVIII, na których są określone historyczne i naturalne granice. Już na mapie z 1769 roku zaznaczona jest granica, którą wyznaczał kamień, posadowiony w tym samym roku. Znalazłem wiele map z tego okresu - w archiwach w Brnie, w Pradze, w Opawie i w Budapeszcie. Na nich wszędzie pojawia się wspólny punkt - graniczny kamień zaznaczany w tym samym miejscu. Moim celem było odnaleźć ten kamień i to miejsce - na podstawie starych map. Kamień ten stanowi bowiem wspólny punkt trzech historycznych granic: sliezsko - slovensko - halicskej, czyli Śląsk, Galicja i Księstwo Węgierskie.

 

 

Jakie ciekawostki kryją stare mapy?

- Jest ich wiele. Na jednej z map z XIX wieku pojawia się Rycerka, w której już wtedy mieścił się punkt kontroli granicznej. Znalazłem mapę z XVIII wieku, na której granica naturalna wyznaczona była za pomocą "morowej linii" - poza nią był obszar epidemii. Na mapie z roku 1713 zaznaczone są wołoskie osady, co jak wiadomo istotne było zarówno dla mojego regionu, jak i dla Żywiecczyzny.

Czy udało się Panu znaleźć kamień?

- Tak, na podstawie tych map i z pomocą starosty Skalitego Vincenta Lasa, pełniącego swą funkcję w latach 1990 - 1991, rozpocząłem poszukiwania. Nie było to łatwe. Znalazłem wiele kamieni granicznych, ale wciąż nie był to Trojak. W końcu jednak kamień został znaleziony. Oficjalnie znalazłem go 6 lat temu. Był mocno zakryty. Trojak to symbol historyczny, Pełnił funkcję graniczną do 1853 roku - w tym też roku nastąpiło zniesienie granic wewnętrznych monarchii. A w połowie wieku XIX granica została przesunięta na Trójstyk.

 

 

Jak wygląda kamień?

- Graniczny kamień na szczycie Trojaka zachował się w dobrym stanie. Jest na nim wyryta data 1914 co oznacza, że w tym roku był odnawiany. Wyryta jest też litera D - pochodzi z roku 1939. Na górze kamienia na czerwonym tle jest wyznaczony przebieg granicy. Naniosłem także symbol Trojaka, co jednocześnie symbolizuje kierunek, w jakim rozchodzą się trzy historyczne granice.

Gdzie znajduje się kamień?

-: Potwierdzono już oryginalność kamienia. Zdradzę jedynie, że leży on kilka metrów od granicy. Nie chcę ujawniać więcej, ponieważ wraz z władzami miasta planujemy oficjalne ogłoszenie tego historycznego odkrycia oraz szereg innych działań. 

 

 

O rodzaj tych działań i dalszy los historycznego kamienia zapytaliśmy Panią Starostę Skalitego Andreę Simurdovą:

Starosta Andrea Simurdova: Wspólnie ze stroną polską - z gminą Rajcza - podjęliśmy działania w tym ważnym aspekcie, by to istotne odkrycie było w sposób należyty uhonorowane i upamiętnione. W miejscu, gdzie znajduje się Trojak, planujemy postawić okazałą wieże widokową. Ponadto chcemy utworzyć ścieżkę turystyczną, być może będzie to szlak, łączącą Trojak z Trójstykiem - historyczną granicę z obecną. Zakończenie tych działań i oficjalne otwarcie kompleksu planujemy na lato 2017 roku.

Jakie znaczenia dla samego Skalitego ma znalezienie Trojaka?

Andrea Simurdova: Historia Skalitego ściśle jest związana z Trojakiem. W związku z tym w najbliższym czasie na dokumentach gminy obok herbu Skalitego będzie również pojawiało się logo, jakim jest Trojak. Sam herb nie ulegnie zmianie.  W tej chwili w herbie mamy skały i wyskakującego z lasu jelenia.

 

Dziękujemy serdecznie za rozmowę i za serdeczne przyjęcie

 

Ing. Pavlo Las - słowacki historyk. Jest autorem obszernej monografii "Skalite obec pod Trojakom".

Andrea Simurdova – starosta Skalitego.

Zdjęcia: WGmedia.

Udostępnij Drukuj E-mail

Inne artykuły